ျမန္မာဝမ္ေပါင္ ကုမၼဏီတာဝန္ခံ ေျဖရွင္းခ်က္ (အပိုင္း - ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄)

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ဆားလင္းႀကီးၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ အေျခစိုက္ထားတဲ့ ေၾကးစင္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္ (ေတာင္ပိုင္း) နဲ႔ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုကို၊ "ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္ လီမိတက္" Myanmar Economics Holding Ltd. (MEHL) နဲ႔ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ေနၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံက လာေရာက္ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွတဲ့ ကုမၸဏီကေတာ့ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိတက္" Myanmar Wanbao Mining Copper Ltd. (MWMCL) ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ (၄)ရက္ေန႔က၊ ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီရဲ႕ ဖိတ္ေခၚခ်က္နဲ႔ ဒီ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုထဲက အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္က ေၾကးနီသတၳဳတူး ေဖၚေရးနယ္ေျမရံုးမွာ ဗီြအိုေအဝိုင္းေတာ္သား ဦးေရာ္နီညိမ္းက သြားေရာက္ၿပီး ဦးေဆာင္ညႊန္ေရးမႉး Mr. Geng Yi ကို သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
 
ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး ေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ လက္ ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီအစီရင္ခံစာ အတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရး အစိုးရဖဲြ႔စည္းေပးတဲ့ ေကာ္မတီတစ္ရပ္လည္း ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိတက္ရဲ႕ ေရွ႕ဆက္ေဆာင္ရြက္မယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး၊ Mr. Geng Yi နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခန္း (အပိုင္း - ၁) ကို၊ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာက႑ကေန ထုတ္လႊင့္ေပး လိုက္ပါတယ္။

ဦးေရာ္နီညိမ္း ။ ။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ (စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး) ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာနဲ႔ စလိုက္ၾကရေအာင္လား။ တျခားဟာေတြ ကေတာ့ ျဖစ္ၿပီး သြားတဲ့ကိစၥေတြ ျဖစ္သလို၊ အားလံုးဟာလည္း မီဒီယာေတြေပၚမွာ ရိွေနၾကလို႔ လူတိုင္းလိုလို သိၿပီးေနၾကပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ အတိတ္ကို ျပန္မသြားခ်င္ပါဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရ၊ အားလံုးကို ၿခံဳၿပီးေျပာထားတဲ့ ဒီအစီရင္ခံစာရဲ႕ အဆံုးသတ္ေကာက္ခ်က္မွာ ႏိုင္ငံကိုအက်ိဳးရိွေစမယ့္၊ လာေရာက္ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွသူကို အက်ိဳးရိွေစမယ့္ စီမံကိန္းတစ္ရပ္ အေနအထားျဖစ္ေပမယ့္၊ အႀကီးမားဆံုးျပႆနာနဲ႔ ျပႆနာေတြ ျဖစ္ပြားေစရတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာ အေၾကာင္းရင္းခံဟာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီ ေကာ္မရွင္က ေထာက္ျပထားပါတယ္။ အရင္က ဆိုရင္၊ ဒီစီမံကိန္းမွာ လာေရာက္ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွၾကတဲ့သူေတြေကာ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္သူ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္ လီမိတက္ေကာ ဘာေတြလုပ္ေနၾကသလဲဆိုတာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရိွဘူး၊ လူေတြ မသိႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အမ်ားျပည္သူ မသိႏိုင္ဘူး။ ဒီကိစၥဟာ က်ေနာ့္ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးမွာ အစိပ္အပိုင္းတစ္ပိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာရဲ႕ အဆံုးသတ္ေကာက္ခ်က္ကို ခင္ဗ်ားလည္း သိၿပီးၿပီပဲ။ အဲဒီေတာ့ ဒီစီမံကိန္းကို ေရွ႕ဆက္ လုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အေျခအေနအတြက္၊ ခင္ဗ်ား ဘယ္လို ျပင္ဆင္ထားပါသလဲ၊ ဘယ္လို စတင္ေဆာင္ရြက္မွာပါလဲ ခင္ဗ်။

Geng Yi ။ ။ ခင္ဗ်ားေမးတာကို က်ေနာ္ ေကာင္းေကာင္းနားလည္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေမးခြန္းေကာင္းတစ္ခု လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ အတိတ္မွာ အခက္အခဲတစ္ခိ်ဳ႕ နားလည္မႈလဲြမွားျခင္း တစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ ျပႆနာတစ္ခိ်ဳ႔႕ေတြေတာင္မွ၊ ဒီ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ကိစၥရပ္ကေန ေပၚေပါက္ခဲ့ရတာပါ။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္ တစ္ခုေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ေနခဲ့တာကို က်ေနာ္တို႔က ဘာမွမလုပ္ပဲ မေနခဲ့ဘူး ဆိုတာပါ။ က်ေနာ့္ရဲ႕နားလည္မႈအရ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈဟာ ထိေတြ႔ဆက္ဆံေနမႈနဲ႔ တိုက္ရိုက္ပတ္သက္ ဆက္စပ္ေနပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈဟာ မလံု ေလာက္ခဲ့ဘူး၊ အေျခအေနေတြ ပိုဆိုးသြားခဲ့တယ္ ဆိုတာကို၊ က်ေနာ္ဝန္ခံပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ေကာ္မရွင္ အစီ ရင္ခံစာက အႀကံျပဳေထာက္ျပထားတဲ့ ဒီပြင့္လင္းျမင္သာမႈကိစၥ တိုးတက္လာေအာင္ ေရွ႕ေလွ်ာက္ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ? ဒီလို တိုးတက္မႈရရိွေရးဟာလည္း ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈအေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ကုမၸဏီရဲ႕ ရႈျမင္ခ်က္အရ၊ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြကို မတူညီတဲ့အဆင့္ေတြမွာ က်ေနာ္တို႔က အားျဖည့္လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။ အဲဒီလို အားလံုးေသာ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္ၾကတဲ့အထဲမွာ အေရးႀကီး အခရာက်တဲ့အပိုင္းဟာ တစ္ဘက္သားရဲ႕ေျပာစကားကို နားေထာင္ျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ က်ေနာ္ယံုၾကည္ပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုက စၿပီးေတာ့ေကာ၊ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးကာလ မတိုင္မီွနဲ႔ အဲဒီကာလအတြင္းမွာေကာ၊ ေနာက္ပိုင္းေတြမွာေကာ၊ က်ေနာ္တို႔ အေကာင္းဆံုး ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ေရွ ႔ကိုလည္း ႀကိဳးစားသြားပါမယ္။ ပထမဆံုးေတာ့ ျပည္သူလူထုနဲ႔ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ေတာင္းဆိုမႈေတြ တိုင္တန္းခ်က္ေတြ ခံစားေနၾကရတာေတြကို က်ေနာ္တို႔ နားေထာင္ၾကရပါမယ္။ အေျခခံအားျဖင့္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီ ပတ္ဝန္းက်င္ ေဒသတစ္ဝိုက္ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းက အသံေတြကို က်ေနာ္တို႔ နားေထာင္ၾကရပါမယ္။ သူတို႔နဲ႔ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ အတူတကြ အျပန္အလွန္ထိေတြ႔ေနၾကရပါမယ္။ ေရရွည္မွာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီပြင့္လင္းျမင္သာေရး စီမံခ်က္ကို အေထာက္အကူေပးဖို႔မွာ အဓိကအခရာက်တဲ့ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီေဒသခံလူ႔အဖဲြ႔အစည္း၊ ဒီပတ္ဝန္းက်င္က က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ျပည္သူလူထုေတြနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ အခ်ိန္မွန္ပံုမွန္ ထိေတြ႔ေန ၾကရပါမယ္။ အဲဒီလိုပဲ တစ္ဆင့္တက္ ၿပီးေတာ့ ပိုမိုႀကီးမားတဲ့ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းျဖစ္တဲ့ ျမန္မာျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လံုး ရိွေနသလို၊ က်ေနာ္တို႔ကို ႀကီးၾကပ္မယ့္ အစိုးရအာဏာပိုင္ေတြလိုမ်ိဳးေတြ၊ လူထုအေျချပဳ လူမႈအဖဲြ႔အစည္းေတြျဖစ္ၾကတဲ့ အစိုးရမဟုတ္ တဲ့ NGO ေတြလည္း ရိွေနၾကပါတယ္။ အဲဒီလို အဆင့္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွၾကတဲ့ အထဲမွာ၊ ဒီေဒသခံ လူ႔အဖဲြ႔အ စည္းအဆင့္နဲ႔ ထိေတြဆက္ဆံမႈေတြကို က်ေနာ္တို႔က အားျဖည့္ခ်င္ပါတယ္၊ တိုးတက္ေအာင္လုပ္ခ်င္ပါတယ္။ ပထမဆံုးအဆင့္ကေတာ့ ခုနကေျပာတဲ့ တစ္ဘက္သားရဲ႕စကားကို နားေထာင္ျခင္းပါ။ အဲဒီကေန ဒီပြင့္လင္း ျမင္သာမႈကိစၥအတြက္ အဆင့္ဆင့္ေသာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ နားလည္သေဘာေပါက္မႈေတြ အိုအပ္ခ်က္ေတြကို နားေထာင္ၾကရပါမယ္။ ဒီေဒသခံ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းရဲ႕ ေတာင္းဆိုမႈေတြကို တုန္႔ျပန္လုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ၊ သူတို႔လိုအပ္ခ်က္ေတြကို က်ေနာ္တို႔က ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ရပါမယ္။ ၿပီးေတာ့လည္း က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ဒီေဒသခံ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းဟာ က်ေနာ္တို႔နဲ႔အတူ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာဖို႔၊ က်ေနာ္တို႔က ကူညီလုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ လည္း က်ေနာ္တို႔ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒီလိုထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈကေန ႏွစ္ဘက္လံုးအတြက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အနာ ဂတ္ေတြ ေပၚေပါက္လာပါလိမ့္မယ္။

ဦးေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဒီလိုအေျခအေနမွာ၊ အမ်ားျပည္သူနဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔က ပိုမိုထိေတြ႔ဆက္ဆံခ်င္တယ္? သူတို႔ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ သူတို႔ရဲ႕ေတာင္းဆိုမႈေတြ သူတို႔ခံစားေနၾကရတာေတြနဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔က ပိုမိုထိေတြ႔ခ်င္တယ္ ဆိုေတာ့၊ ဒါကို ခင္ဗ်ားတို႔ ဘယ္လိုအေကာင္အထည္ေဖၚၾကမွာပါလဲ။ က်ေနာ္ဆိုလိုတာက ခင္ဗ်ားတို႔ျဖစ္ေစ ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ဖက္စပ္ပါတနာ (partner) ျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္လီမိတက္ကျဖစ္ေစ၊ ဒီေဒသမွာ လူထုနဲ႔ ဆက္ဆံ ေရးရံုးေတြ ဖြင့္ထားမွာလား။ (လူထုေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး) ခင္ဗ်ားတို႔ လုပ္ခ်င္တာေတြအားလံုးကို ဒီလို ၾကားခံ အေျခအေနကေန လုပ္ၾကရေတာ့မယ္။ အမ်ားျပည္သူနဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းေတြက ဘယ္လိုရိွပါသလဲ။ ခင္ဗ်ားတို႔ ဘယ္လိုစဥ္းစားထားပါသလဲ။

Geng Yi ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီအေနနဲ႔၊ က်ေနာ္တုိ႔ဟာ CSD လို႔ေခၚတဲ့ Community and Social Development "ေဒသခံအသိုင္းအဝိုင္းနဲ႔ လူမႈေရးဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ" အဖဲြ႔ကို ဖဲြ႔စည္းထားပါတယ္။ ဒီ အဖဲြ႔မွာ အဖဲြ႔ဝင္ (၂၉) ေယာက္ ပါရိွပါတယ္။ အဖဲြ႔ဝင္တစ္ေယာက္စီဟာ သူတို႔ရဲ႕ ေက်းရြာတစ္ရြာစီကေန လာ ၾကတာပါ။ သူတို႔ကို သူတို႔ရြာကပဲ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ CSD အဖဲြ႔ဟာ က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီအတြက္ေတာ့ အားကိုးအားထားမ႑ိဳင္ပါ။ ဒီအဖဲြ႔ဟာ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေဒသခံလူထု အသိုင္းအဝိုင္းၾကားမွာ ဆက္သြယ္ေရး ေပါင္းကူးတံတားပါပဲ။ တစ္ဆက္ထဲမွာပဲ၊ က်ေနာ္တို႔ဟာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ လုပ္ေဖၚကိုင္ဘက္ ပါတနာေတြ၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေဒသခံအာဏာပိုင္ေတြအျပင္ တျခားေသာ NGO အဖဲြ႔တခ်ိဳ႕ေတြကိုေတာင္မွ၊ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြ လုပ္ၾကေတာ့မွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ အေျခခံအားျဖင့္ ဆက္သြယ္ေရးေပါင္းကူး တံတားအေနနဲ႔ က်ေနာ္တို႔မွာ၊ CSD အဖဲြ႔ ရိွေနပါတယ္။ ဒီ့အတြက္ေၾကာင့္လည္း က်ေနာ္တို႔ဟာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ လုပ္ေဖၚကိုင္ဘက္ ပါတနာေတြ၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေဒသခံအာဏာပိုင္ေတြ၊ NGO အဖဲြ႔ေတြနဲ႔ ပိုလို႔ျပည့္ျပည့္စံုစံုနဲ႔ အတူတကြလက္တဲြ လုပ္ကိုင္သြားၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေရာ္နီညိမ္း။ ။ ဒါဆိုရင္၊ က်ေနာ္ဆိုလိုတာက၊ ရြာသူရြာသား အမ်ိဳးသားျဖစ္ေစ အမိ်ဳးသမီးျဖစ္ေစ၊ တစ္ေယာက္ေယာက္ဟာ တစ္စံုတစ္ရာကို တိုင္ခ်င္တန္းခ်င္လို႔ရိွရင္၊ ခင္ဗ်ားတို႔ကုမၸဏီကို တိုက္ရိုက္လာၿပီး ခင္ဗ်ားတို႔တံခါးကို ေခါက္လို႔မရဘူးေပါ့။ ပထမ သူတို႔ဟာ CSD အဖဲြ႔နဲ႔ အရင္ ေတြ႔ၾကရမယ္ေပါ့။ CSD အဖဲြ႔ဆို တာ ရြာသူႀကီးျဖစ္ေစ ေက်းရြာအာဏာပိုင္ေတြ ျဖစ္ေစ၊ သူတို႔နဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ၾကား ခင္ဗ်ားတို႔မွာရိွေနတဲ့ ဆက္ သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းတမ်ိဳးေပါ့။ သာမန္လူတစ္ေယာက္က ခင္ဗ်ားတို႔ကို တစ္ခုခုတိုင္ခ်င္တန္းခ်င္ တယ္ဆို ရင္ ဒီအတြက္ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းကို ခင္ဗ်ားတို႔က ဘယ္လို ဖန္တီးမွာပါလဲ?

Geng Yi ။ ။ (ခင္ဗ်ားေျပာခ်င္တာ) က်ေနာ္နားလည္ပါတယ္။ CSD အဖဲြ႔ဝင္ဆိုတာ သူတို႔ရဲ႕ရြာအတြက္ ေကာ က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီအတြက္ေကာ အလုပ္လုပ္ေပးေနတဲ့ ဆက္ဆံေရးအရာရိွလိုမ်ိဳးပါ။ ကုမၸဏီနဲ႔ ေဒသခံ ေတြၾကားမွာ တစ္ဘက္နဲ႔တစ္ဘက္ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈေတြ ေခ်ာေခ်ာေမြ႔ေမြ႔နဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ရိွေရးကို သေဘာေပါက္နားလည္သူေတြပါ။ က်ေနာ္တို႔ ဘာေတြ လုပ္ဦးမလဲဆိုရင္၊ ႏိုင္ငံတကာမွာ လုပ္ေလ့လုပ္ထ ရိွတဲ့ အစီအစဥ္တစ္ခုလုပ္ဖို႔ စီစဥ္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က တိုင္ၾကားေရးဌာန တစ္ခု တည္ေထာင္ပါမယ္။ မၾကာခင္ သိပ္ကို မၾကာခင္မွာ ရြာတိုင္းရြာတိုင္းမွာ အႀကံေပးစာပံုးေတြ ထားပါမယ္။ ဒီတိုင္ၾကားေရးဌာနမွာ တိုင္စာေတြကို လက္ခံယံုမက၊ အႀကံေပးစာပံုးလည္း ထားပါမယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ေက်းရြာေတြနဲ႔ ပံုမွန္စည္းေဝးေဆြးေႏြးပဲြေတြ လုပ္ပါမယ္။ လစဥ္ျဖစ္ေစ၊ တစ္လျခား ျဖစ္ေစ ဒီေဆြးေႏြးပဲြကို လုပ္ပါမယ္။ ဒါဟာ တစ္စံုတစ္ဦးကိုပဲ ေျဖရွင္းေပးတာမ်ိဳးမဟုတ္တဲ့ လူအမ်ားတက္ေရာက္ၾကမယ့္ စည္းေဝးေဆြးေႏြးပဲြပါ။

ဦးေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ခင္ဗ်ားဆိုလိုတာက ဆႏၵေဖၚထုတ္ပဲြ (ဒါဘာ) ပဲြလိုမ်ိဳးလား။ ခင္ဗ်ားတို႔က စားပဲြတစ္လံုးနဲ႔ ထိုင္ေနၾကမယ္၊ ရြာသားေတြက ၾကမ္းေပၚမွာ ထိုင္ေနၾကမယ္။ သူတို႔က လက္ေတြေထာင္ၿပီး  က်ေနာ္တို႔ က်မတို႔ တစ္ခုေျပာခ်င္ပါတယ္ ဆိုၿပီး ထေျပာၾကမယ္။ ဒါမ်ိဳးလား။

Geng Yi ။ ။ ဟုတ္တယ္၊ အဲဒါမ်ိဳးပါ။ တခ်ိဳ႕က အဲဒါကို အလုပ္ရံု ေဆြးေႏြးပဲြလို႔ ေခၚတယ္။ ဒါဟာ အလုပ္ရံု ေဆြးေႏြးပဲြလိုပါပဲ။ ဒါဟာ ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ ေဆြးေႏြးပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔မွာ ထိေတြ႔ဆက္ ဆံေရးအတြက္ ကိရိယာတန္ဆာပလာေတြ ရိွေနပါၿပီ။ ဒါဟာ ႏွစ္ဘက္လံုးအတြက္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ထိေရာက္တဲ့ ထိေတြ႔ဆက္ဆံေရး ကိရိယာတန္ဆာပလာေတြပါ။

ဦးေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ေနာက္တစ္ခုက (စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး) ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုထားတာက၊ ဒီ ေၾကးနီ စီမံကိန္းႀကီးတစ္ခုလံုးကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ တံုးက ၾသစေၾတလ်က အတိုင္ပင္ခံ ကုမၸဏီႀကီး Coffee and Partners က၊ (စီမံကိန္းအတြက္) ပဏာမ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အစီရင္ခံစာ (pre-feasibility report) ေရးခဲ့ၿပီးေတာ့၊ အဲဒီမွာ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ေရးအတြက္ ကိစၥရပ္ေတြကို ေဖၚျပခဲ့တယ္၊ ဆိုတာပါ။ အခု ႏွစ္ေပါင္း (၂ဝ) နီး ပါး ရိွလာၿပီဆိုေတာ့၊ Coffee and Partners ရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ေတြ႔ရိွခ်က္ေတြဟာ၊ ဒီကေန႔ ေျပာင္းလဲေနေလာက္ၿပီ ျဖစ္တာေၾကာင့္၊ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီက ထပ္ေလ့လာဖို႔လိုတယ္၊ ထပ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာစံေတြနဲ႔အညီ ျပန္ၿပီး မြမ္းမံဖို႔လိုတယ္လို႔၊ (စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး) ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာမွာ အႀကံျပဳထားတယ္။ ဒီအတြက္ ခင္ဗ်ားတို႔ ျပင္ဆင္ထားၿပီးၿပီလား။ ၿပီးေတာ့လည္း ၁၉၈၈-၈၉ ေလာက္က စခဲ့တဲ့၊ တရုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာျပည္ထဲမွာ လာေရာက္ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွ လုပ္ကိုင္ၾကတဲ့ တရုတ္စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြအေပၚမွာ ျမန္မာျပည္သူေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ရိွေနတာကို က်ေနာ္ အခု သတိထားမိပါတယ္။ အဲဒါက ေတာ့ တရုတ္ကုမၸဏီေတြဟာ ျမန္မာျပည္ထဲ စီးပြားေရးလာၿပီးလုပ္ရင္ ဘာမွ ခ်န္မသြားဘူး၊ အကုန္လံုးကို အရယူသိမ္းပိုက္သြားၾကတာပဲလို႔၊ ျပည္သူလူထုက ခံစားေနရတာကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါကလည္း တရုတ္ကုမၸဏီေတြရဲ႕ အဆင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွတာကို က်ေနာ္ သတိထားမိပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံထဲက ေဒသခံ အဆင့္၊ ခရိုင္အဆင့္၊ ျပည္နယ္အဆင့္၊ ေနာက္တစ္ခါ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္၊ ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ဆိုၿပီး အဲဒီလို ကုမၸဏီေတြ အဆင့္အမိ်ဳးမ်ိဳးနဲ႔ တရုတ္ျပည္ထဲ ရိွၾကတဲ့အထဲမွာ၊ ျမန္မာျပည္ထဲကို လာၿပီးရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွ ၾကတာဟာ ဘယ္လိုအဆင့္ရိွတဲ့ ကုမၸဏီလဲဆိုတဲ့ အေပၚမွာလည္း မူတည္ပါတယ္။ ဝမ္ေပါင္ဟာ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ရိွတဲ့ ကုမၸဏီႀကီးျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္၊ အခု ျမန္မာျပည္သူေတြ ခံစားေနၾကရတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူးဆို တာကို ျပသဖို႔၊ ခင္ဗ်ားတို႔ ျပင္ဆင္လုပ္ကိုင္ထား ၿပီးပါၿပီလား။

ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ကုမၼဏီတာဝန္ခံ ေျဖရွင္းခ်က္ (အပိုင္း - ၂)

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ဆားလင္းႀကီးၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ အေျခစိုက္ထားတဲ့ ေၾကးစင္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္ (ေတာင္ပိုင္း) နဲ႔ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုကို၊ "ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္ လီမိတက္" Myanmar Economics Holding Ltd. (MEHL) နဲ႔ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ေနၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံက လာေရာက္ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွတဲ့ ကုမၸဏီကေတာ့ "ျမန္မာ ၀မ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိတက္" Myanmar Wanbao Mining Copper Ltd. (MWMCL) ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ (၄)ရက္ေန႔က၊ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီရဲ႕ ဖိတ္ေခၚခ်က္နဲ႔ ဒီ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုထဲက အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္က ေၾကးနီသတၳဳတူး ေဖၚေရးနယ္ေျမရံုးမွာ ဗီအိုေအ၀ိုင္းေတာ္သား ဦးေရာ္နီညိမ္းက သြားေရာက္ၿပီး ဦးေဆာင္ညႊန္ေရးမႉး Mr. Geng Yi ကို သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီအစီရင္ခံစာအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရး အစိုးရဖဲြ႔စည္းေပး တဲ့ ေကာ္မတီတစ္ရပ္လည္း ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ "ျမန္မာ ၀မ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚ ေရး လီမိတက္"ရဲ႕ ေရွ႕ဆက္ ေဆာင္ရြက္မယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး၊ Mr. Geng Yi နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခန္း (အပိုင္း - ၂) ကို၊ ဒီသီတင္းပတ္ရဲ႕ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာက႑ကေန ထုတ္လႊင့္ေပး လိုက္ပါတယ္။


ေရာ္နီညိမ္း။ ။ ေနာက္တစ္ခုက (စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး)ေကာ္မရွင္အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုထားတာက၊ ဒီ ေၾကးနီ စီမံ ကိန္းႀကီးတစ္ခုလံုးကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ တံုးက ၾသစေၾတလ်က အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီႀကီး Coffey and Partners Pty Ltd. က၊ (စီမံကိန္းအတြက္) ပဏာမျဖစ္ႏိုင္ေျခအစီရင္ခံစာ (pre-feasibility report) ေရးခဲ့ၿပီးေတာ့၊ အဲဒီမွာ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအတြက္ ကိစၥရပ္ေတြကို ေဖၚျပခဲ့တယ္၊ ဆိုတာပါ။ အခု ႏွစ္ေပါင္း (၂၀)နီး ပါး ရိွလာၿပီဆိုေတာ့၊ Coffey and Partners ရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ေတြ႔ရိွခ်က္ေတြဟာ၊ ဒီကေန႔ ေျပာင္းလဲေနေလာက္ၿပီ ျဖစ္တာေၾကာင့္၊ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီက ထပ္ေလ့လာဖို႔လိုတယ္၊ ထပ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာစံ ေတြနဲ႔ အညီ ျပန္ၿပီး မြမ္းမံဖို႔လိုတယ္လို႔၊ (စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး)ေကာ္မရွင္အစီရင္ခံစာမွာ အႀကံျပဳထားတယ္။ ဒီအတြက္ ခင္ဗ်ားတို႔ ျပင္ဆင္ထားၿပီးၿပီလား။ ၿပီးေတာ့လည္း ၁၉၈၈-၈၉ ေလာက္က စခဲ့တဲ့၊ တရုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာျပည္ထဲမွာ လာေရာက္ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွလုပ္ ကိုင္ၾကတဲ့ တရုတ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေပၚမွာ ျမန္မာျပည္သူေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ရိွေနတာကို က်ေနာ္ အခု သတိထားမိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တရုတ္ကုမၸဏီေတြဟာ ျမန္မာျပည္ထဲ စီးပြားေရးလာၿပီးလုပ္ရင္ ဘာမွ ခ်န္မသြားဘူး၊ အကုန္လံုးကို အရယူသိမ္းပိုက္သြားၾကတာပဲလို႔၊ ျပည္သူလူထုက ခံစားေနရတာကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါကလည္း တရုတ္ကုမၸဏီေတြရဲ႕ အဆင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွတာကို က်ေနာ္ သတိထားမိပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံထဲက ေဒသခံအဆင့္၊ ခရိုင္အဆင့္၊ ျပည္နယ္အဆင့္၊ ေနာက္တစ္ခါ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္၊ ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ဆိုၿပီး အဲဒီလို ကုမၸဏီေတြ အဆင့္အမိ်ဳးမ်ိဳးနဲ႔ တရုတ္ျပည္ထဲ ရိွၾကတဲ့အထဲမွာ၊ ျမန္မာျပည္ ထဲကို လာၿပီး ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွၾကတာဟာ ဘယ္လိုအဆင့္ရိွတဲ့ ကုမၸဏီလဲဆိုတဲ့ အေပၚမွာလည္း မူတည္ပါတယ္။ ၀မ္ေပါင္ဟာ ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္ရိွတဲ့ ကုမၸဏီႀကီးျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္၊ အခု ျမန္မာျပည္သူေတြ ခံစားေန ၾကရတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ျပသဖို႔၊ ခင္ဗ်ားတို႔ ျပင္ဆင္လုပ္ကိုင္ထားၿပီးပါၿပီလား။
Geng Yi ။ ။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးကိစၥရပ္ဟာ၊ အခုလို သတၳဳတူးေဖၚေရးလုပ္ ငန္းနယ္ပယ္အတြက္လည္း သိပ္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။ အခုလို ကမၻာ့အဆင့္သတၳဳတူးေဖၚေရး စီမံကိန္းႀကီး မွာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ၊ လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းေတြထိခိုက္မႈနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံခန္႔ခဲြ မႈစနစ္ ဆိုတာေတြက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးတို႔အတြက္ သိပ္အ ေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔လည္း ဒီစီမံကိန္းႀကီးရဲ႕ အစ ေစာေစာပိုင္းမွာ၊ အရင္တံုးက ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွခဲ့တဲ့ ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးက၊ ႏိုင္ငံတကာစံေတြအတိုင္း၊ ပဏာမျဖစ္ႏိုင္ေျခအစီရင္ခံစာ (pre-feasibility report) / ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အစီရင္ခံစာ(feasibility report) ေတြကို က်က်နနလုပ္ခဲ့သလို၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈတို႔ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြအတြက္ ခ်င့္ခ်ိန္တြက္ဆမႈ (assessment)ေတြ လုပ္ကိုင္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က တည္ရိွေနတဲ့ ဥပေဒေတြ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြနဲ႔အညီ အဆင့္မီွမီွနဲ႔၊ "ျဖစ္ႏိုင္ေျခ" အစီရင္ခံစာေတြ ၿပီးစီးေအာင္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ"ျဖစ္ႏိုင္ေျခ" အစီရင္ခံစာေေတြက အခုကာလနဲ႔ မကိုက္ညီေတာ့ဘူးလို႔ အခု စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအစီရင္ခံစာက ဆိုတယ္ မဟုတ္လား။

Geng Yi ။ ။ အခု ဒီစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာရဲ႕ အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ အျပည့္အ၀ အေလးအနက္ထားပါတယ္။ တခါ "ျဖစ္ႏိုင္ေျခ"အစီရင္ခံစာေတြ ထြက္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္၊ အခု (၁၅)ႏွစ္ေလာက္ ၾကာလာတဲ့ အခါမွာေတာ့၊ အထူးသျဖင့္ လူမႈအသိုင္းအသိုင္းပတ္၀န္းက်င္ေကာ တရားဥပေဒစနစ္ေကာ၊ အစိုး ရေကာ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေကာ ေျပာင္းလဲကုန္ၾကၿပီေပါ့။ လူမႈအသိုင္းအသိုင္း ပတ္၀န္းက်င္နယ္ပယ္ရဲ႕ ေျပာင္းလဲမႈက သိပ္ကို မ်ားျပားပါတယ္။ အႀကီးအက်ယ္ကို ေျပာင္းလဲလာတာပါ။ တခါ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔၊ တကယ့္လက္ေတြ႔က်က် ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္စံေတြကလည္း ျမင့္ တက္လာေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ဒါေတြကို ေခတ္နဲ႔အညီ ျပန္လုပ္ရပါတယ္။ ဒီ "ျဖစ္ႏိုင္ေျခ" အစီရင္ခံစာ ေဟာင္းေတြ အရ သူတို႔တုန္းက ဘာေတြလုပ္ခဲ့ၿပီးၿပီလဲ၊ က်ေနာ္တို႔က ဘာေတြထပ္လုပ္ၾကရမွာလဲ ဆိုတာကို ျပန္သံုးသပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမွန္အတိုင္းေျပာရရင္ မႏွစ္က ႏို၀င္ဘာလမွာ ျပႆနာမျဖစ္ခင္ကတည္းက၊ က်ေနာ္တို႔က ၂၀၁၂ ခုႏွစရဲ႕ ႏွစ္္စကတည္းက ဒီလို ျပန္လွန္သံုးသပ္မႈေတြကို လုပ္ခဲ့ၾကၿပီးပါၿပီ။ ဒီစီမံကိန္းႀကီး အတြက္ ခ်င့္ခ်ိန္တြက္ဆမႈအစီရင္ခံစာ (assessment report) တစ္ေစာင္အသစ္ျပန္ေရးဆဲြဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ျပင္ ဆင္ခဲ့ၾက ၿပီးပါၿပီ။ ကမၻာေပၚမွာ သတၳဳတူးေဖၚေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သိပ္ကိုေရွ႕တန္းေရာက္ေနၾကတဲ့ အေနာက္ ႏိုင္ငံေတြက နာမည္ႀကီး အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီႀကီးေတြ (consultant firms) ေတြကို က်ေနာ္တို႔က တင္ဒါစနစ္နဲ႔ ေခၚယူ ယွဥ္ၿပိဳင္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဒီ ခ်င့္ခ်ိန္တြက္ဆမႈအစီရင္ခံစာ (assessment report) အသစ္ေရးဆဲြဖို႔ ေနာက္ ဆံုးမွာ၊ Australia ႏိုင္ငံကပဲ Knight Piesold Limited (ႏိုက္ပီဆိုးလ္ လီမိတက္) အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီႀကီးက တင္ဒါမွာ အႏိုင္ရခဲ့ပါတယ္။ အခု သူတို႔နဲ႔ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ၿပီးပါၿပီ။ ဒီႏွစ္ မတ္လ ေစာေစာပိုင္းအထိ၊ စာ ခ်ဳပ္ပါအတိုင္း ဒီ assessment report ရဲ႕ အဆင့္(၁)(Phase One)ကို ေရးဆဲြၿပီးစီးသြားခဲ့ပါၿပီ။ ဒီ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းႀကီးတစ္ခုလံုးရဲ႕ လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ၊ ျပန္ၿပီးသံုးသပ္မႈနဲ႔ ျပန္ၿပီးမြမ္းမံမႈအစီ အစဥ္ (updating and reviewing program) အတြက္ ေလ့လာရမယ့္ "နယ္ပယ္သတ္မွတ္မႈ" (scoping) နဲ႔ အေခၚအေ၀ၚ အသံုးအႏံႈး(terms)ေတြ ျပဳစုမႈေတြ ၿပီးစီးသြားခဲ့ပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ဟာ Knight Piesold (ႏိုက္ပီဆိုးလ္) အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီႀကီးဆီကေန၊ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ ေတြးဆခ်က္ေတြ အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို ရခဲ့ပါၿပီ။ အခု က်ေနာ္တို႔ က ႏိုင္ငံတကာစံခ်ိန္စံညႊန္းေတြအရ၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြအတိုင္း ျပည့္မီွေစဖို႔၊ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားလုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ အဲဒါကလည္း အေၾကာင္းတစ္ခုက ရိွေနပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက သဘာ၀ပတ္၀န္း က်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးတို႔အတြက္၊ အထူးသျဖင့္ တရားဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာမွာ သိပ္ၿပီး မဖံြ႔ၿဖိဳးေသးသလို၊ အေသးစိပ္သတ္မွတ္ေဖၚျပခ်က္ေတြ သိပ္မရိွေသးပါ ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က၊ ႏိုင္ငံတကာလုပ္ထံုးလုပ္နည္းကိုပဲ လိုက္ရပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕လုပ္ပံုလုပ္ နည္းက အေကာင္းဆံုးပဲလို႔ အခုအခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ Knight Piesold (ႏိုက္ပီဆိုးလ္) အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီႀကီးက က်ေနာ္တို႔ကို (အေမရိကန္အေျခစိုက္ " ႏိုင္ငံတကာဘ႑ာေရးေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီး (International Finance Corporation - IFC) သို႔မဟုတ္ ကမၻာ့ဘဏ္ (World Bank) ရဲ႕ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ေတြနဲ႔အညီ၊ လမ္းညႊန္မႈ(guidance) ေတြ ေရးဆဲြေပးပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ဒီစီမံကိန္းအေၾကာင္း (summary) စာအုပ္ထဲမွာလည္း၊ ကမၻာ့ဘဏ္ရဲ႕ စံေတြနဲ႔အညီ လုပ္ေနပါတယ္လို႔ေတာ့ ေရးေတာ့ ေရးထားတာပဲေလ။

Geng Yi ။ ။ ကမၻာ့ဘဏ္ရဲ႕စံေတြ ကမၻာ့ဘဏ္ရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ပံုေတြအတိုင္းပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ "သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈကို သံုးသပ္ေလ့လာျခင္း" (Environmental and Social Impact Analysis - ESIA) အစီရင္ခံစာကို ျပန္ၿပီးမြမ္းမံတာနဲ႔ "သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဆိုင္ရာ စီမံခန္႔ခဲြေရး" အစီအစဥ္(Environment Management Plan - EMP) တို႔ကို ေရးဆဲြၿပီးတာနဲ႔၊ ဒါေတြ အေပၚမူတည္ၿပီး က်ေနာ္တို႔ကုမၸဏီရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ "သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ စီမံခန္႔ခဲြေရးစနစ္" ကို က်ေနာ္တို႔ စၿပီး တည္ေဆာက္ ပါတယ္။ ဒါကိုလည္း "သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဆိုင္ရာ စီမံခန္႔ခဲြျခင္း စနစ္" (Environmental Management System – EMS) တစ္ခုတည္ေဆာက္ရာမွာ "ႏိုင္ငံတကာစံ သတ္မွတ္ျခင္း အဖဲြ႔ႀကီး" (International Organization of Standardization) က ထုတ္ေပးၿပီး က်ေနာ္တို႔ ရရိွထားတဲ့၊ "စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ ေၾကာင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိခိုက္ေစဖို႔ စီမံခန္႔ခဲြေရး ကၽြမ္းက်င္မႈ" ISO 14011 လက္မွတ္မွာ သတ္မွတ္ ေဖၚျပထားတာေတြ အတိုင္း၊ က်ေနာ္တို႔ လုပ္မွာပါ။ ဒါက ေန႔စဥ္လုပ္ရမယ့္ လုပ္ငန္းအေနနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္း က်င္ကို ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တာမွာ က်ေနာ္တို႔ကို ပိုၿပီး သေဘာေပါက္နားလည္ေစပါတယ္။ ဒါဟာ သိပ္ၿပီးခိုင္မာတဲ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္စီမံခန္႔ခဲြျခင္းစနစ္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ကို ခ်ည္ေႏွာင္ထားတာပါ။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဒါက ခင္ဗ်ားတို႔ကုမၸဏီက လုပ္္မလို႔ဆိုတဲ့ ကိစၥေတြလား။

Geng Yi ။ ။ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ၿပီးေနပါၿပီ။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာ မတိုင္ခင္ လုပ္ၾကတာမွာလား၊ အစီရင္ခံစာ ထြက္ ၿပီးမွလား။

Geng Yi ။ ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာ မတိုင္ခင္ကတည္းက က်ေနာ္တို႔က စလုပ္ေနခဲ့ တာပါ။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဒါကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔က သိပါသလား။

Geng Yi ။ ။ သူတို႔ သိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က အေသးစိပ္ေတြနဲ႔ကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က စံုစမ္း စစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာ မတိုင္ခင္ထဲက၊ အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီနဲ႔ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ။ အတိုင္ပင္ခံ ကုမၸဏီ အသစ္ငွားဖို႔ကိုလည္း၊ က်ေနာ္တို႔က စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာ မတိုင္ခင္ထဲက၊ တင္ဒါေခၚ ၿပီး ေရြးခဲ့ တာပါ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔ မေပၚေပါက္ခင္ေလးမွာတင္၊ ဒီ assessment report ရဲ႕ အဆင့္ (၁) (Phase One) ကို က်ေနာ္တို႔ လုပ္လို႔ကိုင္လို႔ ၿပီးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း၊ အခု က်ေနာ္တို႔က ဒီ Australiaက အတိုင္ပင္ခံကုမၸဏီ Knight Piesold (ႏိုက္ပီဆိုးလ္)က က်ေနာ္တို႔ကို ေပးအပ္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔ကို တင္သြင္းခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ေနာက္ထပ္အဆင့္ အစီအစဥ္ကို၊ လာမယ့္ ဇူလိုင္လထဲမွာ တင္သြင္းၿပီး ရင္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ မြမ္းမံျပင္ဆင္မႈေတြ ၿပီးသြားပါၿပီ။ အမ်ားျပည္သူကို ခ်ျပ အႀကံာဏ္ရယူဖို႔နဲ႔ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္ရဖို႔တို႔အတြက္ က်ေနာ္တို႔က ဒါေတြကို ထုတ္ျပန္သြားမွာပါ။ အဲဒီမွာ လက္ရိွ ႏိုင္ငံတကာစံေတြ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြအရ၊ အသစ္ျပန္လည္ေရးဆဲြထားတဲ့ "သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လူမႈပတ္ ၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ ကို သံုးသပ္ေလ့လျခင္း" (Environmental and Social Impact Analysis - ESIA) အစီရင္ခံစာ အသစ္ ထြက္လာၿပီေပါ့ဗ်ာ။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ အခု က်ေနာ္တို႔ေျပာေနတာက စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာကို မူတည္ၿပီး ေျပာ ေနၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာထြက္ၿပီးတဲ့ေနာက္၊ အစိုးရက စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာပါ အႀကံ ျပဳခ်က္ေတြအတိုင္း "အေကာင္အထည္ ေဖၚေရးေကာ္မီတီ" (Implementation Committee)တစ္ရပ္ကို ဖဲြ႔ စည္းခဲ့တယ္ မဟုတ္လား။ က်ေနာ္တို႔ သတိထားမိတာက၊ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာထြက္ၿပီး ရက္ ပိုင္းအတြင္းမွာပဲ၊ ဒီေကာ္မီတီ၀င္ေတြ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းရိွရာေဒသကို သြားၿပီးေတာ့ အစီရင္ခံစာမွာ အႀကံျပဳ ထားတဲ့အတိုင္း၊ ေဒသခံေတြကို ေလ်ာ္ေၾကးေတြ တိုးၿပီးေပးတာကို သြားလုပ္ၾကတယ္။ ဒါက ခင္ဗ်ားတို႔ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီက တိုးေပးတဲ့ ေလ်ာ္ေၾကးေတြ။ အဲဒါၿပီးေတာ့၊ သူတို႔ ဘာေတြလုပ္ၾကလဲ၊ ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ဘယ္ လို ဆက္ၿပီး ထိေတြ႔ၾကသလဲ။ အခု ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ဒီအႀကံျပဳခ်က္ေတြအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရးေကာ္မီ တီက ဘာေတြလုပ္ကိုင္ေနၾကသလဲ နည္းနည္း ရွင္းျပေပးပါလား။

ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ကုမၼဏီတာဝန္ခံ ေျဖရွင္းခ်က္ (အပိုင္း - ၃)

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ဆားလင္းႀကီးၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ အေျခစိုက္ထားတဲ့ ေၾကးစင္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္၊ စံပယ္ ေတာင္ (ေတာင္ပိုင္း) နဲ႔ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုကို၊ "ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္ လီမိတက္" Myanmar Economics Holding Ltd. (MEHL) နဲ႔ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ေနၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံက လာေရာက္ရင္းႏီွး ျမွဳပ္ႏံွတဲ့ ကုမၸဏီကေတာ့ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိတက္" Myanmar Wanbao Mining Copper Ltd. (MWMCL) ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ (၄)ရက္ေန႔က၊ ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီရဲ႕ ဖိတ္ေခၚ ခ်က္နဲ႔ ဒီ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုထဲက အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္က ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး နယ္ေျမရံုးမွာ ဗီအိုေအဝိုင္းေတာ္သား ဦးေရာ္နီညိမ္းက သြားေရာက္ၿပီး ဦးေဆာင္ညႊန္ေရးမႉး Mr. Geng Yi ကို သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီအစီရင္ခံစာအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရး အစိုးရဖဲြ႔စည္းေပးတဲ့ ေကာ္မီတီ တစ္ရပ္လည္း ေပၚ ေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိ တက္ရဲ႕ ေရွ႕ဆက္ ေဆာင္ရြက္မယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး၊ Mr. Geng Yi နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္း ခန္း (အပိုင္း - ၃) ကို၊ ဒီ သီတင္းပတ္ရဲ႕ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာက႑ကေန ဆက္လက္ထုတ္လႊင့္ ေပးလိုက္ ပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ အခု က်ေနာ္တို႔ေျပာေနတာက စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာကို မူတည္ၿပီး ေျပာေနၾက တာ ျဖစ္တယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာထြက္ၿပီးတဲ့ေနာက္၊ အစိုးရက စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာပါ အႀကံျပဳခ်က္ ေတြအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရးေကာ္မီတီတစ္ရပ္ကို ဖဲြ႔စည္းခဲ့တယ္ မဟုတ္လား။ က်ေနာ္တို႔ သတိ ထားမိတာက၊ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖဲြ႔အစီရင္ခံစာထြက္ၿပီး ရက္ပိုင္းအတြင္းမွာပဲ၊ ဒီေကာ္မီတီ၀င္ေတြ ဒီေၾကး နီစီမံကိန္းရိွရာေဒသကို သြားၿပီးေတာ့ အစီရင္ခံစာမွာ အႀကံျပဳထားတဲ့ အတိုင္း၊ ေဒသခံေတြကို ေလ်ာ္ေၾကး ေတြ တိုးၿပီးေပးတာကို သြားလုပ္ၾကတယ္။ ဒါက ခင္ဗ်ားတို႔ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီက ေပးတဲ့ဟာေတြ။ အဲဒါၿပီးေတာ့၊ သူတို႔ ဘာေတြလုပ္ၾကလဲ၊ ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ဘယ္လို ဆက္ၿပီး ထိေတြ႔ၾကသလဲ။ အခု ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ဒီ အႀကံျပဳခ်က္ ေတြအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရးေကာ္မီတီက ဘာေတြလုပ္ကိုင္ေနၾကသလဲ နည္းနည္း ရွင္းျပေပးပါ လား။

Geng Yi ။ ။ အလုပ္သေဘာအေၾကာင္းတစ္ခ်က္အေနနဲ႔ က်ေနာ္ဟာ ဒီ အေကာင္အထည္ေဖၚေရး ေကာ္ မီတီရဲ႕ အဖဲြ႔၀င္ တစ္ဦးပါ။ ဒါဟ က်ေနာ့္အတြက္ ဂုဏ္ယူစရာျဖစ္သလို၊ ဖိအားတစ္ရပ္လည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါဟာ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ အလုပ္အေကၽြးျပဳမႈတစ္ခု ျဖစ္သလို၊ က်ေနာ့္ကုမၸဏီကိုလည္း၊ က်ေနာ္က ကိုယ္ စားျပဳေနျပန္ပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီဟာ တာ၀န္သိ သတၳဳတူးေဖၚေရးုမၸဏီပါ။ က်ေနာ္တို႔ဟာ (စံုစမ္းေရးေကာ္မ ရွင္ရဲ႕) အႀကံေပးခ်က္ေတြကို အျပည့္အ၀ေလးစားသလို၊ က်ေနာ္တို႔ဟာ တိုးတက္မႈရိွေရး ျဖစ္လာရမယ့္ တာ ၀န္တစ္ရပ္ကို ေက်ျပြန္ရေစေအာင္၊ အေကာင္းဆံုး ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ ဒီ အေကာင္အထည္ေဖၚေရး ေကာ္မီ တီဆိုတာ (ျမန္မာ)အစိုးရနဲ႔ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ကို ကိုယ္စားျပဳေနသလို၊ တိုးတက္မႈရရိွေရး တာ၀န္ေကြထမ္း ေဆာင္ေနၾကတာမွာ ပံ့ပိုးမႈေတြေပးရမွာ ျဖစ္သလို ႀကီးၾကပ္ရမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခု ဒီအေကာင္အထည္ ေဖၚေရးေကာ္မီတီမွာ အစိုးရအဖဲြ႔၀န္ႀကီးေတြ ပါတယ္၊ နယ္ပယ္အသီးသီးက ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ပါတယ္။ သူတို႔ က က်ေနာ္တို႔ကို ကူညီလုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေပးေနတယ္၊ ၿပီးတာ့လည္း တိုးတက္မႈရိွလာရမယ့္ တာ၀န္ေတြ အားလံုးအတြက္လည္း ညိွႏိႈင္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနၾကပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ခင္ဗ်ားတို႔ေတြ ပံုမွန္ထိေတြ႔မႈ ရိွေနၾကတယ္လို႔ ဆိုလိုတာလား။

Geng Yi ။ ။ သိပ္ကုိ မၾကာခဏ ေတြ႔ၾကပါတယ္။ တကယ္တမ္းမွာ က်ေနာ္တို႔ေတြ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ ေယာက္ ။ သိပ္ကုိ နီးနီးကပ္ကပ္နဲ႔ အလုပ္အတူတူလုပ္ေနၾကပါတယ္ ဗ်ာ။
ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ က်ေနာ္ဆိုလိုတာက ခင္ဗ်ားတို႔ေတြ ပံုမွန္ အခ်ိန္ဇယားနဲ႔ တစ္ပတ္ကို တစ္ခါ (သို႔မဟုတ္) တစ္ပတ္ကို ႏွစ္ခါမ်ိဳး၊ ဒီအေကာင္အထည္ ေဖၚေရးေကာ္မီတီနဲ႔ ဘယ္လိုထိေတြ႔ေနၾကသလဲ ဆိုတာပါ။

Geng Yi ။ ။ ပံုမွန္အေနနဲ႔ အပတ္တိုင္းမွာ အစည္းအေ၀း ရိွပါတယ္။ တိုးတက္မႈရရိွေရး တာ၀န္ထမ္း ေဆာင္မႈေတြ / လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့အလုပ္ေတြရဲ႕ တိုးတက္မႈေတြကို ေစာင့္ၾကည့္မႈဆိုင္ရာ ေဆြးေႏြး ၾကတဲ့ အပတ္စဥ္ အစည္းအေ၀း ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ ေကာ္မီတီ၀င္ေတြ ေနျပည္ေတာ္မွာ ထိုင္ေနၾကမယ့္ အစား၊ အပတ္စဥ္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရးနယ္ေျမကို လာဖို႔ႀကိဳးစားၾက ပါတယ္။ လာႏိုင္တဲ့ေကာ္မီတီ၀င္ေတြ အပတ္စဥ္ လာၾကပါတယ္။ ဒီမွာ က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီက တင္ျပမႈေတြ အပါအ၀င္၊ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ေတြကို ေဆာင္ရြက္တာမွာ တစ္ခ်က္ခ်င္း အခ်ိန္တိုင္းမွာ တိုးတက္မႈေတြ၊ အခက္အခဲေတြကို ေဆြးေႏြးၾကသလို၊ အေကာင္အထည္ေဖၚေရးေကာ္မီတီရဲ႕ လမ္းညႊန္မႈ ေတြ ပံ့ပိုးမႈေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ရရိွခဲ့ပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ဒီေကာ္မတီကို ဘယ္သူဦးေဆာင္ၿပီး လာပါသလဲ။ ဘယ္သူေတြလာပါသလဲ။

Geng Yi ။ ။ ေကာ္မီတီဥကၠ႒ကိုယ္တိုင္ကို လာေနပါတယ္ ခင္ဗ်။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဘယ္သူပါလဲခင္ဗ်။

Geng Yi ။ ။ ျပည္ေထာင္စု ၀န္ႀကီး ဦးလွထြန္း ပါ။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ အမွတ္ (၅) သမၼတရံုး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ျပည္ေထာင္စု ၀န္ႀကီး ဦးလွထြန္း ေပ့ါ။

Geng Yi ။ ။ သူဟာ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖၚေရးေကာ္မီတီရဲ႕ ဥကၠ႒ပါ။ အလုပ္ေတြ သိပ္မ်ားၾကေပမယ့္၊ ဒီေကာ္မတီအဖဲြ႔၀င္ တျခား၀န္ႀကီးေတြျဖစ္ၾကတဲ့ သတၳဳတြင္း၀န္ႀကီး ေဒါက္တာျမင့္ေအာင္၊ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ သစ္ေတာ၀န္ႀကီး ဦး၀င္းထြန္း၊ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီး ဒုတိယ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ကိုကိုတို႔နဲ႔ သာသနာေရး၊ လယ္ယာ/ဆည္ေျမာင္း တို႔က ဒု၀န္ႀကီးေတြလည္း လာၾကပါတယ္။ သူတို႔ဟာ သူတို႔ရဲ႕ ပင္မတာ၀န္ေတြနဲ႔ အလုပ္မ်ားေနၾကေပမယ့္၊ ဒီ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ ေတြ ကို အေကာင္အထည္ေဖၚေရး စီမံခ်က္အေပၚမွာ စံျပနမူနာတစ္ခု အျဖစ္သေဘာထားၿပီးေတာ့ တျခားလုပ္ငန္း ေတြထက္ ဦးစားေပးၿပီး လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေပးေနပါတယ္။ ဒါဟာ က်ေနာ္တို႔ကို သိပ္ကို အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။
ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ဒါေပမဲ့၊ ၿပီးခဲ့တဲ့ တစ္ပတ္ေလာက္က၊ ေနာက္ဆံုး ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တာ တစ္ခုရိွခဲ့ပါတယ္။ ခင္ဗ်ား တို႔က ဘယ္ေလာက္ပဲ ႀကိဳးစားလုပ္ကိုင္ေနၾကတယ္ ဆိုေပမယ့္၊ ေဒသခံ ရြာသားတခ်ိဳ႕ကို တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ တစ္ခိ်ဳ႕က ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ ဆႏၵေဖၚထုတ္မႈ ရိွေနပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔ ေၾကးနီစီမံကိန္းအတြက္ ေဒသခံေတြ ဆီက သိမ္းထားတဲ့ေျမေပၚမွာ၊ ေဒသခံ ရြာသားတခ်ိဳ႕ ထြန္ယက္မႈေတြ ၀င္လုပ္ၾကၿပီးေတာ့၊ သူတို႔ရဲ႕ ဆႏၵကို ေဖၚထုတ္ၾကတယ္။ ခင္ဗ်ား တို႔က ဘယ္ေလာက္ပဲ ေဒသဖံြ႔ၿဖိဳးေရးေတြလုပ္ေပးေပမဲ့၊ သူတို႔က ခင္ဗ်ားတိုရဲ႕ ေၾကးနီစီမံကိန္းကို လံုး၀ရပ္ေစခ်င္တယ္၊ ဒီေျမေပၚမွာ မိရိုးဖလာအတိုင္း စိုက္ပိ်ဳးလုပ္ကိုင္ခ်င္ၾကတယ္။ အခု သူတို႔ဟာ ခင္ဗ်ားတို႔ ေၾကးနီစီမံကိန္းေျမထဲကို က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္လာၾကတယ္ဆိုၿပီး သူတို႔ရဲ႕ေခါင္းေဆာင္ တခ်ိဳ႕ကို ထိန္းသိမ္းထားလိုက္တယ္။ အဲဒီေတာ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ေတြကို အေကာင္အ ထည္ ေဖၚေရး ခင္ဗ်ားတို႔က အျပင္းအထန္ အလုပ္လုပ္ေနၾကေပမယ့္၊ ဒီလိုေတြျဖစ္ေနတာအတြက္ ခင္ဗ်ားရဲ႕ အျမင္ သေဘာထားက ဘယ္လိုရိွလဲ၊ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေတြ ျဖစ္ေနရတာလဲ။ က်ေနာ္ ဘယ္သူ႔ကိုမွ အျပစ္ ေျပာေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ခင္ဗ်ားရဲ႕ အျမင္သေဘာထားကို သိခ်င္တာ သက္သက္ပါ။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေတြ ျဖစ္ေနရတာပါလဲ ခင္ဗ်။

Geng Yi ။ ။ ပထမဆံုးအေနနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ကုမၸဏီက စၿပီးေျပာခ်င္တာက၊ ဘယ္လို အၾကမ္းဘက္မႈမ်ိဳး အတြက္မဆို က်ေနာ္တို႔က အၿမဲတမ္းပဲ ၀မ္းနည္းစိတ္မေကာင္းပါဘူး။ ခင္ဗ်ားေျပာတဲ့အတိုင္းပါပဲ၊ က်ေနာ့္တို႔ အတြက္ တစ္ဘက္ဘက္ကို အျပစ္တင္ဖို႔၊ သိပ္ကို ခက္ခဲပါတယ္။ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းေဒသမွာ ထိခိုက္အနာတရ ေတြျဖစ္ေနသမွ် က်ေနာ္တို႔က စိတ္မေကာင္းပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီတိုင္းျပည္ရဲ႕ ဂုဏ္ေဆာင္ အမ်ိဳး သမီးႀကီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာထားတာ ရိွပါတယ္။ မတူကဲြျပားျခားနားၾကတဲ့ ဘယ္လိုအယူအဆ ကို မဆို၊ ဘယ္လိုအျငင္းပြားမႈကို မဆို၊ ဘယ္လို နားလည္မႈလဲြမွားျခင္းေတြကို မဆို၊ ခင္မင္ရင္းႏီွးစြာနဲ႔ ေဆြး ေႏြးညိွႏိႈင္းယူႏိုင္ရမယ္ ဆိုတာပါ။ ဒီနည္းလမ္းက ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈ မရိွပဲ ဆႏၵျပေနတာေတြထက္ အမ်ားႀကီး ပိုေကာင္းတဲ့ နည္းလမ္းပါ။ ခင္ဗ်ားေျပာတဲ့ အဖမ္းအဆီးကိစၥမွာ၊ က်ေနာ္တို႔ ပါ၀င္ပတ္သက္ျခင္း မရိွပါဘူး။ သတင္းစာဖတ္ရလို႔ တခ်ိဳ႕ေသာအခ်က္အလက္ေတြ သိထားတာပဲ ရိွပါတယ္။ ဒီလိုေတြ ျဖစ္ေနရတဲ့အေပၚမွာ၊ က်ေနာ္ နားလည္သေဘာေပါက္ေနတာကေတာ့၊ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈ မရိွေသးတာပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ဘာလုပ္ သင့္သလဲဆိုေတာ့၊ က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီဘက္ကေန၊ ဆက္ဆံေရးကို စတင္ဖို႔ပါပဲ။ ျမန္မာအစိုးရကေကာ က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ပါတနာ ဦးပိုင္လိမိတက္ကေကာ၊ ႀကိဳးစားလုပ္ကိုင္ေနတယ္လို႔လည္း က်ေနာ္ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ မတူကဲြျပားတဲ့အျမင္ရိွသူ ေဒသခံေတြရဲ႕ အဖဲြ႔ဟာ၊ သိပ္မႀကီးမားဘူး လို႔ က်ေနာ္ယံုၾကည္ေနၿပီးေတာ့၊ သူတို႔နဲ႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံသြားဖို႔ က်ေနာ္ အျပင္းအထန္ႀကိဳးစား လုပ္ကိုင္သြား မွာပါ။ သူတို႔ရဲ႕ လိုလားခ်က္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ နားလည္ႏိုင္ပါတယ္၊ သူတို႔ရဲ႕ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို က်ေနာ္တို႔ နားလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့၊ က်ေနာ္ဟာ တရုတ္လူလတ္တန္းစား မိသားစုကေန ေပါက္ဖြား ႀကီးျပင္းခဲ့တာပါ။ အခု က်ေနာ္ဟာ (၃၇)ႏွစ္ ရိွပါၿပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)၊ က်ေနာ္ (၆)ႏွစ္ /(၇)ႏွစ္သား အရြယ္ ပထမတန္းေက်ာင္းသားဘ၀တံုးက၊ တရုတ္ျပည္ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းက ျပည္နယ္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ေကြ႔ဂ်ိဳးျပည္နယ္ (Guizhou Province) ထဲက၊ ေတာရြာေလးတစ္ရြာမွာ ႀကီးျပင္းခဲ့ပါတယ္။ ေကြ႔ဂ်ိဳးျပည္နယ္ ဟာ အခုလည္းပဲ တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအနည္းဆံုးနဲ႔ အဆင္းရဲဆံုး ျပည္နယ္တစ္ခု ျဖစ္ေနတံုးပါ။ ခင္ဗ်ား မွန္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ (၃၀)က၊ က်ေနာ္တို႔ဟာ ၾကမ္းတမ္းခက္ခဲတဲ့ဘသေတြကို ျဖတ္ သန္းခဲ့ၾကရပါတယ္။ က်ေနာ့္မိဘေတြက အဲဒီတံုးက စက္ရံုတစ္ရံုမွာ အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾကတာကို က်ေနာ္ ေသခ်ာ မွတ္မိေနပါတယ္။ စက္ရံုကအားလံုးေသာ မိသားစုေတြဟာ ၾကက္သားဟင္းတစ္ခြက္ကို ေ၀မွ်စားၾကရပါတယ္။ စားပဲြေပၚမွာ ဒီတစ္နပ္အတြက္ ဟင္းတစ္ခြက္ကို ေတြ႔ရၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ေနာက္တစ္နပ္ကို ဘယ္လိုလုပ္ စားၾက ရမယ္ဆိုတာကို၊ က်ေနာ္တို႔ မသိၾကပါဘူး။ ထမင္း ေနာက္တစ္နပ္အတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုအခါ ဒီမွာ၊ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းေၾကာင့္၊ လူထုေတြက သူတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ေန႔စဥ္ဘ၀ေတြအတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကတာကို က်ေနာ္ နားလည္သေဘာေပါက္ပါတယ္။ ဒီတိုင္းျပည္ရဲ႕ ၿမိဳ႕ျပစီမံကိန္းတို႔ စက္မႈစီမံ ကိန္းတို႔ကို အေ႕ာင္အထည္ေဖၚၾကတဲ့ေနရာမွာ၊ တခ်ို႕ေသာ စီမံကိန္းေတြဟာ ေဒသခံလူ႔အဖဲြ႔အစည္းေတြကို ထိခိုက္နစ္နာေစပါတယ္။ ေရတိုမွာ ဒီထိခို္ကနစ္နာမႈေတါေၾကာင့္ ေဒသခံလူထုေတြရဲ႕ လူေနမႈဘ၀ပံုစံေတြ ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္ၾကတဲ့ေနရာမွာ ပိုၿပီးေကာင္းလာေလမလား၊ အဆိုးဆံုးေတြ ျဖစ္လာေလမလားလို႔ သာမန္လူထုေတြကို စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကမွာကို က်ေနာ္ နားလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီ့အတြက္ ျဖတ္သန္းၾကရမယ့္ အခ်ိန္ကာလ လိုအပ္တယ္လို႔၊ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)ၾကာလာၿပီးတဲ့အခါမွာ၊ က်ေနာ္ဟာ လူႀကီးတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာ တရုတ္ျပည္ဟာ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာေနတာ ေၾကာင့္၊ က်ေနာ့္အတြက္ ပညာေရးအခြင့္အလမ္းေတြ ပိုၿပီး ရရိွလာခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္ဟာ အလုပ္အကိုင္အ ခြင့္ အလမ္းေတြ ပိုၿပီး ရရိွခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္ဟာ တံခါးကို စၿပီးဖြင့္လိုက္တာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္(၃၀)ကပါ။ အဲဒီကစလို႔၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)က စလို႔၊ တရုတ္ျပည္ဟာ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚ ေရာက္ရိွလာခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)ၾကာလာၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ႏိုင္ငံရဲ႕ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ေနစဥ္က ခုလိုပဲ တတဲြထဲ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ျပႆနာေတြ / စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ေျဖရွင္းေျပလည္သြားေစခဲ့ပါၿပီ။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံအတြက္လည္း အဲဒီလိုပဲ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ ခံစားနားလည္ေနပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ၀မ္ေပါင္သတၳဳတူးေဖၚေရးကုမၸဏီဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ရင္းႏီွးျမွဳပ္နံွလုပ္ကိုင္ေနတဲ့ တရုတ္ ျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ ကုမၸဏီႀကီး ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္မွာက ႏွစ္ေပါင္း (၂၀)ေလာက္ တရုတ္ ျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ထက္နိမ့္တဲ့ ေဒသခံအဆင့္/ခရိုင္အဆင့္ / ျပည္နယ္အဆင့္ စတဲ့ တရုတ္ကုမၸဏီ ေတြက၊ အမ်ားဆံုး လာၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ကိုင္ေနၾကေတာ့၊ ျမန္မာလူထုရဲ႕ အျမင္မွာ တရုတ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ေတြဟာ သိပ္အျမတ္ထုတ္လြန္းတယ္၊ ျမန္မာျပည္ကေန ရိွသမွ် အကုန္ခြာယူေနတယ္၊ ဘာမွ မက်န္ေအာင္ ကိုပဲ ဆိုတဲ့ ခံစားမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနတာကို အခု က်ေနာ္ ႏွစ္ (၂၀)ေက်ာ္ၾကာၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ျပန္ေရာက္လာ တဲ့အခါ ေတြ႔ျမင္ေနရပါတယ္။ ၀မ္ေပါင္လို ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ တရုတ္ကုမၸဏီႀကီးက ဒီလိုအခ်ိန္မွာမွ ဒီ ေၾကးနီ စီမံကိန္းကို ျမန္မာျပည္မွာ လာလုပ္မိတာ၊ လဲြမွားတဲ့အခ်ိန္ လဲြမွားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြရိွေနတဲ့ ေနရာမွာ လာ ၿပီး လုပ္သလို ျဖစ္ေနပါသလား။ ၀မ္ေပါင္ဟာ ျမန္မာျပည္ထဲက တျခားေသာ အဆင့္နိမ့္ တရုတ္စီးပြားေရးလုပ္ ငန္းေတြလို မဟုတ္ဘူး / ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အက်ိဳးရိွေအာင္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေနတာပါလို႔၊ ခင္ဗ်ားတို႔ ျမန္မလူ ထုကို ဘယ္လို ျပသမွာပါလဲ၊

Geng Yi ။ ။ ျမန္မာျပည္သူလူထုရဲ႕ ခံစားမႈကို ခင္ဗ်ားလိုပဲ က်ေနာ္တို႔လည္း နားလည္ပါတယ္။ တခိ်ဳ႕ ေသာ ဒီလိုခံစားမႈေတြကို၊ က်ေနာ္တို႔က ဂရုတစိုက္ရိွရပါမယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ - ေဒသခံလူထုရဲ႕ သူတို႔ရဲ႕ အနာ ဂတ္အတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္ေတြအတြက္ ပူပန္ေနၾကပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ သတၳဳ တူးေဖၚေရးကုမၸဏီအေနနဲ႔ သတၳဳတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္း/ သတၳဳ တူးေဖၚေရးစီမံခ်က္ေတြ အေပၚမွာ အထူးျပဳလုပ္ ေဆာင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ စီးပြားေရးအရ တြက္ေျခကိုက္္ေရးတစ္ခုထဲ မဟုတ္ပဲ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိခိုက္မပ်က္စီးေစေရး၊ လူေနမႈဘ၀ေတြ အေရးေတြကိုပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါတယ္။ ေဒသခံလူထုေတြက အနာဂတ္အတြက္ ပူပန္မယ္ / သူတို႔ရဲ႕ ကေလးေတြေရွ႕ေရးကို စိုးရိမ္ၾကမယ္။ က်ေနာ္တို႔က အဲဒီလို အားလံုး ေသာ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို နားေထာင္ၾကရပါမယ္။ ဒီလိုစိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို ေျဖရွင္းေပးေရး ေဒသခံလူထုေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးၾကရပါမယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ ေျဖရွင္းမႈေတြ ရရိွလာပါလိမ့္မယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိ ခိုက္ မပ်က္စီးေစေရးနဲ႔ လူေနမႈဘ၀ေတြ အေရးေတြအတြက္ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္ အခိုင္အမာ ယံုၾကည္ ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာ နည္းပညာရိွတယ္။ အေတြ႔အႀကံဳရိွတယ္၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈလည္းပဲ ရိွ တယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈဟာ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းတစ္ခုထဲအတြက္ မဟုတ္ဘူး။ ဒီေဒသတစ္ခုလံုးနဲ႔ ေဒသခံလူ႔အဖဲြ႔အစည္းရဲ႕ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္လည္း ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈရဲ႕ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြလည္း ျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ ႏိုင္ငံတကာလုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို လိုက္နာတဲ့ တာ ၀န္သိ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွတဲ့ စိတ္ရွည္သည္းခံစြာ အလုပ္လုပ္တဲ့ တရုတ္အစိုးရပိုင္ သတၳဳတူးေဖၚေရးကုမၸဏီ ျဖစ္ပါ တယ္။ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဒသခံလူထုနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ အလုပ္လုပ္ရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြကလည္း သယံဇာတ က်ိန္စာ (Resources Curse) ဆိုတာကို ေျပာၾကတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ေရွ ႔သတင္းပတ္ တနဂၤေႏြေန႔ ညခ်မ္းနဲ႔ တနလၤာေန႔ မနက္ခင္းေတြမွာ ျမန္မာဝမ္ ေပါင္ ေၾကးနီ ကုမၼဏီ လီမီတက္ရဲ ႔ ဦးေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး Mr. Geng Yi နဲ႔ သီးသန္႔ေတြ႔ဆံု ေမးျမန္းခန္း အပိုင္း(၄)ကို ဆက္လက္ထုတ္လႊင့္သြားပါမယ္ ခင္ဗ်ာ။ ေစာင့္ေမွ်ာ္နားဆင္ၾကပါ။ က်ေနာ္ ေရာ္နီညိမ္းပါ။

ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ကုမၼဏီတာဝန္ခံ ေျဖရွင္းခ်က္ (အပိုင္း - ၄)

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ဆားလင္းႀကီးၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ အေျခစိုက္ထားတဲ့ ေၾကးစင္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္၊ စံပယ္ ေတာင္ (ေတာင္ပိုင္း) နဲ႔ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုကို၊ "ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္ လီမိတက္" Myanmar Economics Holding Ltd. (MEHL) နဲ႔ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ေနၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံက လာေရာက္ရင္းႏီွး ျမွဳပ္ႏံွတဲ့ ကုမၸဏီကေတာ့ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိတက္" Myanmar Wanbao Mining Copper Ltd. (MWMCL) ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ (၄)ရက္ေန႔က၊ ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီရဲ႕ ဖိတ္ေခၚ ခ်က္နဲ႔ ဒီ ေၾကးနီစီမံကိန္း ေလးခုထဲက အႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္က ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး နယ္ေျမရံုးမွာ ဗီအိုေအဝိုင္းေတာ္သား ဦးေရာ္နီညိမ္းက သြားေရာက္ၿပီး ဦးေဆာင္ညႊန္ေရးမႉး Mr. Geng Yi ကို သီးသန္႔ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ ထြက္ေပၚလာခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီအစီရင္ခံစာအတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖၚေရး အစိုးရဖဲြ႔စည္းေပးတဲ့ ေကာ္မီတီ တစ္ရပ္လည္း ေပၚ ေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ "ျမန္မာ ဝမ္ေပါင္ ေၾကးနီသတၳဳတူးေဖၚေရး လီမိ တက္ရဲ႕ ေရွ႕ဆက္ ေဆာင္ရြက္မယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး၊ Mr. Geng Yi နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္း ခန္း ေနာက္ဆံုးအပိုင္း (အပိုင္း - ၄) ကို၊ ဒီ သီတင္းပတ္ရဲ႕ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးရာက႑ကေန ထုတ္လႊင့္ ေပးလိုက္ ပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ၀မ္ေပါင္သတၳဳတူးေဖၚေရးကုမၸဏီဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ရင္းႏီွးျမွဳပ္နံွလုပ္ကိုင္ေနတဲ့ တရုတ္ ျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ ကုမၸဏီႀကီး ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္မွာက ႏွစ္ေပါင္း (၂၀)ေလာက္ တရုတ္ ျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ထက္နိမ့္တဲ့ ေဒသခံအဆင့္/ခရိုင္အဆင့္ / ျပည္နယ္အဆင့္ စတဲ့ တရုတ္ကုမၸဏီ ေတြက၊ အမ်ားဆံုး လာၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ကိုင္ေနၾကေတာ့၊ ျမန္မာလူထုရဲ႕ အျမင္မွာ တရုတ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ေတြဟာ သိပ္အျမတ္ထုတ္လြန္းတယ္၊ ျမန္မာျပည္ကေန ရိွသမွ် အကုန္ခြာယူေနတယ္၊ ဘာမွ မက်န္ေအာင္ ကိုပဲ ဆိုတဲ့ ခံစားမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနတာကို အခု က်ေနာ္ ႏွစ္ (၂၀)ေက်ာ္ၾကာၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ျပန္ေရာက္လာ တဲ့အခါ ေတြ႔ျမင္ေနရပါတယ္။ ၀မ္ေပါင္လို ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ တရုတ္ကုမၸဏီႀကီးက ဒီလိုအခ်ိန္မွာမွ ဒီ ေၾကးနီ စီမံကိန္းကို ျမန္မာျပည္မွာ လာလုပ္မိတာ၊ လဲြမွားတဲ့အခ်ိန္ လဲြမွားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြရိွေနတဲ့ ေနရာမွာ လာ ၿပီး လုပ္သလို ျဖစ္ေနပါသလား။ ၀မ္ေပါင္ဟာ ျမန္မာျပည္ထဲက တျခားေသာ အဆင့္နိမ့္ တရုတ္စီးပြားေရးလုပ္ ငန္းေတြလို မဟုတ္ဘူး / ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အက်ိဳးရိွေအာင္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေနတာပါလို႔၊ ခင္ဗ်ားတို႔ ျမန္မလူ ထုကို ဘယ္လို ျပသမွာပါလဲ၊

Geng Yi ။ ။ ျမန္မာျပည္သူလူထုရဲ႕ ခံစားမႈကို ခင္ဗ်ားလိုပဲ က်ေနာ္တို႔လည္း နားလည္ပါတယ္။ တခိ်ဳ႕ ေသာ ဒီလိုခံစားမႈေတြကို၊ က်ေနာ္တို႔က ဂရုတစိုက္ရိွရပါမယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ - ေဒသခံလူထုရဲ႕ သူတို႔ရဲ႕ အနာ ဂတ္အတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္ေတြအတြက္ ပူပန္ေနၾကပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ သတၳဳ တူးေဖၚေရးကုမၸဏီအေနနဲ႔ သတၳဳတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္း/ သတၳဳ တူးေဖၚေရးစီမံခ်က္ေတြ အေပၚမွာ အထူးျပဳလုပ္ ေဆာင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ စီးပြားေရးအရ တြက္ေျခကိုက္္ေရးတစ္ခုထဲ မဟုတ္ပဲ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိခိုက္မပ်က္စီးေစေရး၊ လူေနမႈဘ၀ေတြ အေရးေတြကိုပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါတယ္။ ေဒသခံလူထုေတြက အနာဂတ္အတြက္ ပူပန္မယ္ / သူတို႔ရဲ႕ ကေလးေတြေရွ႕ေရးကို စိုးရိမ္ၾကမယ္။ က်ေနာ္တို႔က အဲဒီလို အားလံုး ေသာ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို နားေထာင္ၾကရပါမယ္။ ဒီလိုစိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို ေျဖရွင္းေပးေရး ေဒသခံလူထုေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးၾကရပါမယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ ေျဖရွင္းမႈေတြ ရရိွလာပါလိမ့္မယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိ ခိုက္ မပ်က္စီးေစေရးနဲ႔ လူေနမႈဘ၀ေတြ အေရးေတြအတြက္ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္ အခိုင္အမာ ယံုၾကည္ ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔မွာ နည္းပညာရိွတယ္။ အေတြ႔အႀကံဳရိွတယ္၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈလည္းပဲ ရိွ တယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈဟာ ဒီေၾကးနီစီမံကိန္းတစ္ခုထဲအတြက္ မဟုတ္ဘူး။ ဒီေဒသတစ္ခုလံုးနဲ႔ ေဒသခံလူ႔အဖဲြ႔အစည္းရဲ႕ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္လည္း ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈရဲ႕ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြလည္း ျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ ႏိုင္ငံတကာလုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို လိုက္နာတဲ့ တာ ၀န္သိ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွတဲ့ စိတ္ရွည္သည္းခံစြာ အလုပ္လုပ္တဲ့ တရုတ္အစိုးရပိုင္ သတၳဳတူးေဖၚေရးကုမၸဏီ ျဖစ္ပါ တယ္။ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဒသခံလူထုနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ အလုပ္လုပ္ရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြကလည္း သယံဇာတ က်ိန္စာ (Resources Curse) ဆိုတာကို ေျပာၾကတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ သမၼတႀကီးဦးသိန္းစိန္လည္း ဒီေပၚမွာ ပူပန္မႈရိွတာေၾကာင့္ သယံဇာတက်ိန္စာ ဆိုတဲ့ အသံုး အႏံႈးကို ေျပာဖူးပါတယ္။

Geng Yi ။ ။ ဘာျဖစ္လို႔ သယံဇာတက်ိန္စာလို႔ ေခၚၾကသလဲဆိုေတာ့၊ သယံဇာတေပါၾကြယ္၀လွတဲ့ ႏိုင္ငံ ေတြဟာ၊ ဒါေတြကို ရွာေဖြတယ္/ ထုတ္ယူသံုးစဲြတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏိုင္ငံေတြ ပိုၿပီးခ်မ္းသာမလာပဲ နဂိုရိွရင္းစဲြ ထက္ ပိုၿပီး ဆင္းရဲသြားၾကတယ္။ အဲဒါ ကိ်န္စာပဲ။ က်ေနာ္တစ္ဦးထဲအျမင္အရေတာ့၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေၾကးနီစီမံ ကိန္းဟာ ဒီလိုက်ိန္စာမ်ိဳးေတြကို တိုက္ဖ်က္ပစ္ဖို႔ အေကာင္းဆံုးႀကိဳးစားလုပ္ေဆာင္သြားမယ့္ စီမံကိန္းမ်ိဳးပါ။ ၀မ္ေပါင္ကုမၸဏီဟာ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)ၾကာေအာင္ သတၳဳတြင္းစီမံကိန္းေတြ သတၳဳတူးေဖၚသံုးစဲြမႈေတြအတြက္ အေတြ႔အႀကံဳရိွပါတယ္။ ဒီအေတြ႔အႀကံဳေတြအေပၚ မူတည္ၿပီး၊ ဒီေဒသနဲ႔ ဒီႏိုင္ငံရဲ႕ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ က်ေနာ္တို႔ တတ္ႏိုင္သမွ် ပါ၀င္ျဖည့္ဆည္းလုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္သြားမွာပါ။ အခုအခါမွာ ေၾကးနီလုပ္ငန္းၾကးနီ သတၳဳတူးေဖၚေရးနယ္ပယ္ေတြကို ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္၊ စက္မႈလုုပ္ငန္းနာ္ပယ္မွာ ေၾကးနီဟာ အေရးအႀကီး ဆံုး သတၳဳျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီေၾကးနီသယံဇာတကို အသံုးခ်ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စက္မႈဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ေၾကးနီဟာ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေပးလိုင္းေတြ၊ ကားေတြ၊ စက္ကိရိယာေတြ၊ ေဆာက္လုပ္ေရး ကုန္ၾကမ္းေတြမွာ မပါမျဖစ္ပါေနတဲ့ သတၳဳျဖစ္လာၿပီးေတာ့၊ ဘယ္စက္မႈလုပ္ငန္းနယ္ပယ္မဆို ေၾကးနီကို လို အပ္ေနပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြက သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္းေတြထဲ ေၾကးနီကို နံပါတ္ (၁) ထားၾကပါတယ္။ ေၾကးနီကို စက္မႈလုပ္ ငန္းတကာတို႔ရဲ႕ မိခင္ အျဖစ္ သေဘာထားၾကပါတယ္။ ေၾကးနီဟာ ေျမႀကီးထဲက ထြက္လာတာေၾကာင့္ ေျမႀကီးနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရတဲ့ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးနယ္ပယ္မွာလည္း ေၾကးနီဟာ ပါပါတယ္။ အခုအခါ Cathode Copper လို႔ေခၚတဲ့ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ ၉၉% သန္႔စင္ၿပီး ေၾကးနီသန္႔ လက္ပံေတာင္းေတာင္ကေန ထြက္လာ ေတာ့မွာပါ။ သန္႔စင္ၿပီး ေၾကးနီသန္႔ကို ထုတ္ကုန္လုပ္ငန္းနယ္ပယ္ေတြရဲ႕ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးမွာလည္း ထည့္ သြင္းလုပ္ကိုင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ေကာ လူတိုင္းအတြက္ေကာ ပိုမိုေကာင္း မြန္တဲ့ အနာဂတ္ကို ေဖၚေဆာင္ေပးႏိုင္မွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာက ဒီစီမံကိန္းကို ဆက္ၿပီး လုပ္ကိုင္သင့္တယ္လို႔ အားေပးေထာက္ခံခဲ့တယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ဒီလိုေထာက္ခံမႈ ဘာေၾကာင့္ရသလဲ ? ဒါဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံလံုးအတြက္ေကာ ျမန္မာျပည္သူလူထု တစ္ရပ္လံုးအတြက္ေကာ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစမယ္ ဆိုတာ သူ ေတြ႔ျမင္သြားခဲ့လို႔ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႔ လက္ပံေတာင္းေၾကးနီစီမံကိန္းအေၾကာင္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္ စာအုပ္ထဲမွာ၊ ဒီလက္ ပံေတာင္း ေတာင္ကေန ေၾကးနီသန္းခ်ိန္ (၃)သန္းထြက္ရိွမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၿပီးေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ ႏံွမႈဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းေပါင္း (၁၅၀၀) ေလာက္ရိွတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔ စာအုပ္ ထဲမွာ ေဖၚျပခ်က္အရ၊ ထြက္ရိွသမွ်ေၾကးနီတန္ဖိုးရဲ႕ ၄% ကို ျမန္မာအစိုးရကို ခိုင္ေၾကး (royality) အေနနဲ႔ ေပးရမယ္။ ၿပီးေတာ့တခါ ၈%ကို ျမန္မာအစိုးရကိုပဲ ကုန္သြယ္ခြန္ (commercial tax) အေနနဲ႔ ေပးရမယ္။ တခါထပ္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုး ခုနက အခြန္ေဆာင္တာေတြ ထုတ္လုပ္မႈစားရိတ္ေတြ သဗၺဒနာမ္ေပါင္း ကုန္က် စားရိတ္ အစုစုကို ႏႈတ္လိုက္ၿပီး အသားတင္၀င္ေငြထဲကေန ၁၅% ကိုလည္း၊ ျမန္မာအစိုးရကိုပဲ ၀င္ေငြခြန္ (income tax) အေနနဲ႔ ေပးရမယ္။ အဲဒီေတာ့တခါ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွထားတဲ့ေငြပမာဏ၊ အခြန္မ်ိဳးစံုေပးေဆာင္ရတဲ့ ပမာဏ၊ ထုတ္လုပ္မႈစားရိတ္ ပမာဏ၊ ဒါေတြအားလံုးက ၀င္ေငြစုစုေပါင္းထဲကေန ႏႈတ္ၿပီး၊ အသားတင္အျမတ္ ကို ခဲြေ၀တဲ့အခါမွာ ဦးပိုင္က ၅၁% ရမယ္၊ ၀မ္ေပါင္က ၄၉% ရမယ္လို႔ ဆိုထားတယ္။ အျမင္အရ ျမန္မာဘက္ အက်ိဳးအျမတ္ေတြရဲ႕ သံုးပံုႏွစ္ပံုရၿပီး အမ်ားႀကီးအသာရေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ က ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ ဒီ့ထက္ပိုၿပီး ရသင့္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ဒီေတာ့ တကယ္တမ္း ႏိုင္ငံတကာစံသတ္မွတ္ ခ်က္ေတြအရ ထြက္ကုန္ခဲြေ၀မႈစာခ်ဳပ္ (Production Sharing Contract) စံအျဖစ္ ဘယ္လို အခိ်ဳးအစားရိွ ပါ သလဲ။ အျမင္အရ ခင္ဗ်ား၀မ္ေပါင္က ဒီေလာက္ရင္းႏီွးၿပီး ဒီေလာက္ပဲ အျမတ္ရတယ္လို႔ ျဖစ္ေနေတာ့၊ အဲဒါ ကိုက ႏိုင္ငံတကာစံႏႈန္းအရ နည္းနည္း ေနာေနာမဟုတ္တဲ့ အက်ိဳးအျမတ္လား။ အဲဒါကိုက အေတာ္ႀကီးကို ကိုက္ေနလို႔ လာလုပ္တာလား။ နည္းနည္း ရွင္းျပေပးပါ။

Geng Yi ။ ။ က်ေနာ္တို႔ ဒီကို လာခဲ့တယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေလ့လာ တယ္။ မွ်မွ်တတရိွတဲ့ အကိ်ဳးအျမတ္ရရိွ ေရး အတြက္ သိပ္ကို ႀကီးမားလွတဲ့စြန္႔စားမႈႀကီးကိုလုပ္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္သံုးဆယ္က တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ပထမဦးဆံုးေသာ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈနဲ႔ စတင္ခဲ့ တဲ့ သတၳဳတြင္းစီမံကိန္းတစ္ခု အေၾကာင္း ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ဒီစီမံကိန္းအတြက္ တရုတ္ျပည္မွာ ေငြအလံုအ ေလာက္ မရိွပါဘူး။ နည္းပညာတို႔ စီမံ ခန္႔ ခဲြမႈပညာတို႔ အေတြ႔အႀကံဳတို႔လည္း အလံုအေလာက္မရိွပါဘူး။ ဒီလုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာစံသတ္ မွတ္ခ်က္ေတြ လုပ္ပံုလုပ္နည္းေတြ အတတ္ပညာေတြကို သိရိွနားလည္ မႈလည္း မရိွပါဘူး။ ဒီလိုဆိုေတာ့ ဒီ ပထမဆံုးေသာဖံြ႔ၿဖိဳးတက္ေရး စီမံကိန္းကို က်ေနာ္တို႔ ဘယ္လိုလုပ္ႏိုင္ၾက ပါ့မလဲ ဆိုၿပီး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ေငြနဲ႔ တကြ ခုနေျပာတဲ့ဟာေတြ အကုန္လံုး ရင္းႏီွးျမွဳပ္နံွဖို႔ လိုပါတယ္။ ျပည္ပကေန လာၿပီး ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွေရးကို တြန္းအားေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီ ျပည္ပက ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈတြန္းအားဟာ၊ ေကာင္းမြန္တဲ့ မူ၀ါဒဆီကေန လာပါ တယ္။ ေကာင္းမြန္တဲ့ မူ၀ါဒဟာ ျပည္ပက ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွသူေတြကို မွ်မွ်တတရိွတဲ့ တခ်ိဳ႕ေသာ စီးပြားေရးမက္ လံုးေတြကို ေပးရပါတယ္။ အဲဒီက်မွ ျပည္ပက ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏွံသူေတြ စိတ္၀င္စားၾကမယ္။ လာၿပီး ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွၾက မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ ႏိုင္ငံျခားနဲ႔ဖက္စပ္လုပ္တဲ့ သတၳဳတြင္း စီမံကိန္းဟာ ၁၉၈၂ မွာ စခဲ့ပါတယ္။ ရွန္ရီွျပည္နယ္က ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း စီမံကိန္းပါ။ အဲဒီအခ်ိန္က တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ တန္ေရွာက္ပိန္ဟာ စီးပြားေရး မူ၀ါဒေတြကို ေရးဆဲြတဲ့ အဓိကပုဂၢိဳလ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကေန အလြန္ထင္ရွားတဲ့ စက္မႈလပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြထဲကေန ေဒါက္တာ အာမန္ဟန္းမားဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ကို ဖိတ္ေခၚခဲ့ပါတယ္။ ေလာ့စ္အိန္ဂ်လိစ္ၿမိဳ႕က ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္ (UCLA - University of California Los Angeles) မွာ ေဒါက္တာအာမန္ဟန္းမားျပတိုက္ ဆိုတာ ရိွပါတယ္။ ဒီေက်ာက္မီးေသြးတြင္း စီမံကိန္းက သိပ္ကိုႀကီးပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ေငြပမာဏနဲ႔ကို အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းေပါင္း (၃၀၀) ေလာက္ရိွပါတယ္။ နည္းပညာေတြ က်ေနာ္တို႔ကို ေပးႏိုင္သမွ် မ်ားမ်ားေပးဖို႔အတြက္၊ တရုတ္အစိုးရကေန မက္လံုးအမ်ားႀကီးေပးၿပီး ဒီအေမရိကန္ကုမၸဏီ လာၿပီး ရင္းႏိွးျမွဳပ္နံွ ဖိတ္ေခၚခဲ့တာပါ။ အဲဒီတံုးကလည္း ေခါင္းေဆာင္တန္ေရွာက္ပိန္ဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕သယံဇာတေတြကို ေရာင္းစားေနတယ္လို႔ စြပ္စဲြမႈတခ်ိဳ႕ ရိွခဲ့ပါတယ္။ မစၥတာတန္ေရွာက္ပိန္ ျပန္ေျပာခဲ့တာက၊ "အခု ေဒါက္တာ ဟန္းမားဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ တစ္ ေယာက္ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းေပါင္း (၃၀၀)နဲ႔ တရုတ္ျပည္ကို ေရာက္လာခဲ့ၿပီ၊ ေနာက္ထပ္ ေဒါက္တာ ဟန္းမားလို ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳး အေယာက္ (၁၀၀) ေရာက္လာခဲ့ရင္၊ တရုတ္ျပည္အတြက္ ရင္းႏီွးျမွဳပ္ႏံွမႈ ေဒၚလာ ဘီလ်ံ (၃၀) ရလာမယ္၊ ဒါဟာ တရုတ္ျပည္ တံခါးဖြင့္၀ါဒရဲ႕ အစပဲ ရိွေသးတယ္။ ဒီႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီကို ဒီထက္မက မက္လံုးေတြ ပိုေပးလိုက္ဦး၊ တရုတ္ျပည္အတြက္ သိပ္ကို အမ်ားႀကီးကို တန္ေနေသးတယ္" လို႔ ေျပာခဲ့ပါ တယ္။ တန္ေရွာက္ပိန္ေျပာခဲ့တာ မွန္လားမမွန္ဘူးလားဆိုတာ (၅) ႏွစ္ေလာက္အၾကာမွာ သက္ေသျပလာပါ တယ္ဒ ေဒါကတ္ဟန္ဒမားရဲ႕ အေမရိကန္ကုမၥဏီကို တရုတ္သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္းမွာ ႏွစ္(၃၀)ၾကာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏံွ လုပ္ ကိုင္ခြင့္ ေပးလိုက္ၿပီး (၅)ႏွစ္အၾကာမွာ၊ တရုတ္ျပည္ရဲ႕ သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္းအဆင့္အတန္းဟာ ေခတ္မီွ နည္းပညာ ေခတ္မီွစက္ကိရိယာ အလုပ္သမားေတြရဲ႕ကၽြမ္းက်င္မႈ မန္ေနဂ်ာေတြရဲ႕ စီမံခန္႔ခဲြမႈ စတာေတြမွာ၊ ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္အတန္းနဲ႔ ကြာဟေနမႈ ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ပါတယ္။ အခု ႏွစ္(၃၀)အၾကာမွာေတာ့၊ တရုတ္ျပည္ ရဲ႕ သတၳဳတြင္းလုပ္ငန္းအဆင့္အတန္းဟာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ဘာမွ မကြာေတာ့ပါဘူး။ အခု ဒီေက်ာက္မီး ေသြးတြင္းကို တရုတ္ႏိုင္ငံသားေတြပဲ စီမံခန္႔ခဲြ လည္ပတ္ေနပါၿပီ။ ဒါဟာ ဘယ္ဖံြ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံအတြက္မဆို စံျပ နမူနာတစ္ခုပဲလို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။

ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ သိခ်င္တာက၊ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္က ေနာက္ဆံုး အႀကံျပဳ ေထာက္ျပထားတဲ့ ဒီစီမံကိန္းဟာ ဆက္ၿပီး လုပ္သင့္တယ္၊ ဒါေပမဲ့ခင္ဗ်ားတို႔နဲ႔ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဦးပိုင္လီမိတက္ (MEHL) တို႔ၾကားက ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္ကို ျပန္လည္ျပဳျပင္မြမ္းမံေရးဆဲြေရး ဆိုတာကို၊ ၀မ္ေပါင္ က ဘယ္လိုလုပ္မွာပါလဲ။

Geng Yi ။ ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေျပာရရင္ ေနာက္ေၾကာင္းကိုပါ နည္းနည္းေျပာရပါမယ္။ အခု ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ ထုတ္လုပ္မႈအက်ိဳးအျမတ္ခဲြေရးကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္ (Production Sharing Contract – PSC) နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပာရရင္၊ တစ္ႏိုင္ငံနဲ႔တစ္ႏိုင္ငံ မတူၾက ပါဘူး။ တစ္ကမၻာလံုးက သတၳဳတူးေဖၚေရးနယ္ပယ္မွာ၊ အခု ၀မ္ေပါင္ နဲ႔ဦးပိုင္တို႔ ခ်ဳပ္ထားတဲ့ စာခ်ဳပ္ဟာ လုပ္ေလ့လုပ္ထ အလြန္နည္းတဲ့ စာခ်ဳပ္မ်ိဳးပါ။ ဒါကို ဒီစီမံကိန္းကို လာလုပ္ ခ်င္ၾကတဲ့ အေနာက္ႏိုင္ငံကုမၸဏီေတြ ေနာက္ ေဘးထြက္သြားၾကရတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းလည္း ျဖစ္ပါ တယ္။ ႏိုင္ငံတကာလုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ိဳးမဟုတ္တဲ့ အတြက္ အေနာက္ႏိုင္ငံကုမၸဏီေတြ နားမလည္ၾကပါဘူး။ အခုထိကို သူတို႔ နားမလည္ႏိုင္ၾကေသးပါဘူး။ သူတို႔ကေတာင္ ျမန္မာသတၳဳတြင္း၀န္ႀကီးဌာနကို ဒါကို ႏိုင္ငံ တကာလုပ္ထံုးလုပ္နည္းနဲ႔အညီ ျပန္ျပင္ဖို႔ ေျပာ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါကို က်ေနာ္ ဘာလို႔ထည့္ေျပာရလဲဆိုေတာ့၊ ဒီလို ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္ဟာ စီးပြားေရးအရ ရင္းႏီွး ျမွဳပ္ႏံွသူအတြက္ သိပ္ကို ႀကီးမားလွတဲ့ စြန္႔စားမႈႀကီးပါ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္က ေနာက္ဆံုး အႀကံျပဳ ထာက္ျပထားတဲ့ ဦးပိုင္လီမိတက္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ရဲ႕ ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္ကို ျပန္လည္ျပဳျပင္မြမ္းမံေရးဆဲြေရး ဆိုတာကို၊ ေဆြးေႏြးညိွႏိႈင္းေရး အတြက္ က်ေနာ္တို႔ မူရင္းစာခ်ဳပ္ကို စၿပီးေလ့လာ ေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က အႀကံေပးခ်က္ေတြကို နားေထာင္မယ္။ တရားဥပေဒ နဲ႔အညီ အက်ိဳးအေၾကာင္းညီညြတ္တဲ့ ျပင္ဆင္မႈကို လုပ္မယ္။ စိတ္မပူပါနဲ႔။ က်ေနာ္တို႔ ဒါကို စတင္ လုပ္ေဆာင္ၿပီးေနပါၿပီ။
ေရာ္နီညိမ္း ။ ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ Mr. Geng Yi ခင္ဗ်ား။

 

pdf iconView or Download here Interview by Future magazine

Strategy Report 2018-2019

MYTCL Logo Footter

Please publish modules in offcanvas position.